Tin tức
09:31:01 21/03/2025
Phóng viên: Xin chào ôngLưu Chấn Vân, rất vui được trò chuyện vớiông. Bắt đầu từ tác phẩm “Tháp phố”,đến nayôngđã đặt chân lên diễn đàn văn học đượchơn 40 năm. Mặc dù ôngcũng sáng tác nhiều tác phẩm xuất sắc về đề tài đời sống thành thị, nhưng hầu hết chúng đều liên quan đến quê hương, làng quê. Những tác phẩm như “Đơn vị”,“Lông gà khắp đất” và nhiều tác phẩm khác mô tả hành trình nội tâm của các thành phần trí thức khi bước chân từ nông thôn vào đời sống thành thị. Khi đọc một cách có hệ thống các tác phẩm của ông, chúng mang lại cho tôi một ấn tượng rất sâu sắc rằng ôngcó tình cảm vô cùng sâu đậm, hoặc có thể nói là nặng nề đối với làng quê. Bộ ba tác phẩm “Loạt truyện về quê hương” của ôngchongười đọc cảm nhận được sự tuyệt vọng, và ngay cả tác phẩm gần đây như “Một ngày ba thu” cũng mang lại cho tôi cảm giác tương tự. Chính cảm xúc sâu sắc này là một trong những nguồn cội quan trọng tạo nên chiều sâu tư tưởng trong tác phẩm của ông, đồng thời cũng khiến tác phẩm có sức lay động mạnh mẽ. Không biết ôngcó đồng ý với nhận định này không? Ông nhìn nhận thế nào về mối quan hệ giữa sáng tác tiểu thuyết về quê hương và tình cảm đối với làng quê?
Lưu Chấn Vân: Nếu nhưcoi khu vực là tiêu chí để đặt tên hoặc phân loại văn học, thì sẽ cho ra một khái niệm xã hội học chứ không phải một khái niệm văn học. Khi viết tiểu thuyết, tôi chỉ đơn giản là viết mà không nghĩ gìđến khái niệm “tiểu thuyết nông thôn”.
Nếu "tiểu thuyết nông thôn" thực sự tồn tại, thì những tác phẩm này có thể chia thành hai loại: một loại là nhìn nhậnthế giới từ góc độ nông thôn, loại còn lại là nhìn nhận nông thôn từ góc độ thế giới. Cố nhà văn Lỗ Tấn cũng từng viết một số "tiểu thuyết nông thôn", nhưng điểm khác biệt giữa ông và các nhà văn viết “tiểu thuyết nông thôn” cùng thời là trong khi những người khác nhìn nhậnthế giới từ góc độ nông thôn, thì ông lại nhìn nhận nông thôn từ góc độ thế giới. Chính vì vậy, ông đã tạo nênnhững nhân vật như AQ, Tường Lâm và Khổng Ất Kỷ.
Tôi cũng từng viết một số tiểu thuyết với bối cảnh là "Diên Tân", nhưng việc đặt nhân vật vào Diên Tân chỉ đơn giản là để tiện lợi. Nhân vật trong tác phẩm phải sống ở một nơi nào đó, câu chuyện cũng phải có một địa điểm để diễn ra. Nếu để câu chuyện của nhân vật diễnra ở Diên Tân, tôi có thể dễ dàng sử dụng những thứ quen thuộc như hồ lạt thang, canh dê, mì dê hầm, bánh nướng mà không cần phải lo lắng về việc nhân vật sẽ ăn gì. Tôi cũng hiểu rõ diện mạo của anh ta, lớp bụi bám trên nếp nhăn, tiếng cười, tiếng khóc, cách nói chuyện và những tâm sự thầm kín của anh ta. Nhờ đó, việc miêu tả trở nên tự nhiên mà không cần tốn công sức để tưởng tượng.
Phóng viên:Ông luôn giữ vững lập trườngvề vấn đề bảo vệ làng quê. Tất nhiên, tình cảm sâu đậm không có nghĩa là không có sự phê phán. Thậm chí có thể nói, chính vì quan tâm sâu sắc nên mới có sự phê phán.Như câu nói "Yêu càng sâu đậm, trách càng nghiêm khắc", mục đích của sự phê phán là mong muốn mọi thứ trở nên tốt đẹp hơn. Trong một số tác phẩm của ông, chẳng hạn như “Hoa vàng cố hương”,có thể nhận thấy được sự phê phán về văn hóa và xã hội ở nông thôn. Thậm chí tôi còn cho rằng ông là một trong những nhà văn viết về làng quê dũng cảm nhất, dám phơi bày vấn đề nhất đương thời. Điều này dường như trái ngược với hình ảnh mà ông thể hiện trong mắt công chúng. Với trí tuệ của mình, ông hoàn toàn có thể khéo léo né tránh các vấn đề nhạy cảm, viết ra những tác phẩm nhẹ nhàng, dễ chịu và được yêu thích. Vậy tại sao ông lại lựa chọn con đường này?
Lưu Chấn Vân: Đây là một vấn đề mang tính triết học chứ không chỉ đơn thuần là vấn đề "phê phán" hay "phơi bày". Khi viết những bi kịch này, thực ra tôi đang viết chúng như một câu chuyện hài. Tôi từng nói rằng: bản chất của hài kịch là bi kịch; tất nhiên, bản chất của bi kịch cũng là hài kịch. Hài kịch tiến thêm một bước sẽ trở thành bi kịch, và bi kịch tiến thêm một bước lại trở thành hài kịch. Bi – hài đan xen là bản chất của cuộc sống chứ không phải do tôi tạo ra.
Phóng viên:Cảm xúc là một yếu tố quan trọng làm nên sức hấp dẫn của văn học, nhưng chắc chắn văn học không thể chỉ dựa vào cảm xúc. Đặc biệt là những tác phẩm văn học xuất sắc luôn cần có chiều sâu tư tưởng. Ông là một nhà văn có tinh thần tư tưởng rất mạnh mẽ. “Loạt truyện về quê hương” và "Ôn lại 1942” đều chứa đựng những suy tư sâu sắc và độc đáo của ông. Nhất là tác phẩm “Một câu đáng giá vạn câu”, tôi luôn cho rằng cho đến nay đây là tiểu thuyết dài kỳ khắc họa sâu sắc nhất về văn hóa làng quê trong nền văn học mới của Trung Quốc. Tác phẩm không chỉ đi sâu vào văn hóa và xã hội nông thôn mà còn vượt ra bên ngoài, vừa mang tính phê phán văn hóa, vừa chứa đựng nhiều suy tư đa chiều về văn hóa. Tuy nhiên, giá trị của tác phẩm này cho đến nay vẫn chưa được đánh giá đầy đủ.
Lưu Chấn Vân: “Một câu đáng giá vạn câu” và “Ôn lại 1942” đều viết về những người không thích nói nhiều. Nhưng họ không phải không có gì để nói, mà là nói ra không có ai nghe; lời nói không có trọng lượng, nên họ nuốt chúng vào lòng, để chúng biến thành tâm sự. Hàng ngàn con người bước đi trên phố, trên con đường trốn chạy nạn đói, tạo nên một dòng thác tâm sự. Họ lặng lẽ sống hoặc lặng lẽ chết đi. Nhưng đôi khi, dòng chảy lặng thinh ấy lại chính là thứ làm thay đổi thế giới của những người đang cất tiếng nói. Lời nói của họ không có ai nghe thấy, nhưng sự im lặng của họ lại vang vọng chói tai.
Phóng viên:Cuốn “Một ngày ba thu” mà ông xuất bản trong những năm gần đây rõ ràng cũng đang tiếp tục và đào sâu vào những suy ngẫm về văn hóa nông thôn Trung Quốc. Tác phẩm này có nhiều nội dung rất sáng tạo, đặc biệt là cách miêu tả về tín ngưỡng dân gian và những văn hóa tôn giáo ít phổ biến. Tôi cảm thấy đây là một tác phẩm có chất lượng cao và đầy tính khám phá gợi mở. Nửa đầu của tác phẩm thực sự rất xuất sắc, nhưng nửa sau có vẻ hơi thụt lùi một chút. Không biết cảm nhận đọc đó của tôi có đúng không ?
Lưu Chấn Vân: Ở tác phẩm tiếp theo, tôi sẽ cố gắng viết phần sau hay hơn.
Nguồn: Trang mạng tản văn Trung Quốc, 22/1/2025
