Trần Sùng Chính - nhà văn trẻ tiêu biểu của Trung Quốc

Trần Sùng Chính sinh năm 1983 tại Triều Châu, Quảng Đông, Trung Quốc. Ông tốt nghiệp thạc sĩ văn học tại Đại học Sư phạm Bắc Kinh, hiện sống ở Quảng Châu và là Phó Chủ tịch Hội Nhà văn thành phố Quảng Châu. Các tác phẩm tiêu biểu của ông gồm những tiểu thuyết dài như Trở về Triều Châu, Căn phòng bí mật trong rừng chuối, Ghi chép về thành phố mỹ nhân, Thuật lơ lửng; cùng các tập truyện Ngụ ngôn hậu nhân loại, Thuật phân thân của gương đen, Tự sự về làng Bán Bộ...

Là một trong những gương mặt đại diện tiêu biểu của khuynh hướng “Sáng tác phương Nam mới”, phong cách sáng tác của Trần Sùng Chính cắm rễ sâu vào thổ nhưỡng văn hóa Triều Sán, tạo nên dấu ấn văn học mang đậm bản sắc địa phương. Ông rất giỏi trong việc xây dựng những miền quê tinh thần mang tên “làng Bán Bộ” hoặc “trấn Bích Hà”, đồng thời sử dụng lối kể chuyện đan xen giữa yếu tố kỳ ảo, khoa học viễn tưởng và hiện thực để khám phá những xung đột cũng như sự hòa hợp giữa truyền thống và hiện đại, giữa quê hương và thế giới. Giới phê bình thường khái quát phong cách sáng tác của ông bằng câu nói “tay trái là hiện thực, tay phải là khoa học viễn tưởng”: một mặt, ông viết về lịch sử và phong tục Triều Sán bằng bút pháp hiện thực; mặt khác, thông qua khoa học viễn tưởng, ông đưa vùng đất cổ xưa bước vào những tưởng tượng về thế giới tương lai.

Với tài năng văn học nổi bật, Trần Sùng Chính đã đoạt nhiều giải thưởng quan trọng, trong đó có Giải thưởng Gương mặt mới Mao Thuẫn lần thứ năm. Tác phẩm của ông có sức ảnh hưởng vượt ra ngoài biên giới Trung Quốc, đã được dịch sang nhiều ngôn ngữ như tiếng Anh, tiếng Nhật, tiếng Ý...

Giáo sư Đại học Harvard Vương Đức Uy đánh giá tiểu thuyết dài mới Trở về Triều Châu của ông là “thành quả mới nhất của lối viết phương Nam mới”. Giáo sư Đại học Trung Sơn Tạ Hữu Thuận khen ngợi rằng: “Ông có khả năng kể chuyện rất tốt, đồng thời có thể truyền tải trọn vẹn chủ đề thông qua sự kết hợp giữa hiện thực, công nghệ và trí tưởng tượng. Sức ảnh hưởng từ các tác phẩm của ông đã mở rộng cách con người hình dung về văn học Lĩnh Nam.” Tờ Liên Hợp Tảo Báo của Singapore đặc biệt chú ý đến góc nhìn độc đáo của ông khi dùng khoa học viễn tưởng làm cầu nối, mở ra cánh cửa dẫn vào thế giới những câu chuyện của người Triều Châu. Theo tờ báo, ông đã mang đến cho văn học “phía Nam của miền Nam” một tiếng nói đương đại bắt kịp nhịp sống thời đại.

Tác phẩm tiêu biểu:

Bữa cơm Anh Ca: Bản tiếng Trung, Nhà xuất bản Nhà văn (Writers Publishing House), xuất bản năm 2025.

Tiểu thuyết lấy điệu múa Anh Ca, một di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia độc đáo của vùng Triều Sán, miền Nam Trung Quốc làm linh hồn. Thông qua những lựa chọn và sự kiên định của ba thế hệ trong những thời đại khác nhau, tác phẩm mở ra hành trình khám phá sâu sắc về bản sắc, ký ức và dòng chảy văn hóa. Tác phẩm khéo léo đan xen ba tuyến thời gian. Ở hiện tại, một người làm truyền thông mới bị mất việc trở về quê hương, cố gắng tìm lại hướng đi cuộc đời thông qua việc ghi hình điệu múa Anh Ca. Năm 1998, một bác sĩ chân đất bị cuốn vào vòng xoáy dư luận xoay quanh chuyện kiếp trước và kiếp này. Còn trong những năm 1940, giữa khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, một nhóm thành viên đội múa Anh Ca đã dùng điệu múa cổ xưa này làm vỏ bọc để tham gia cuộc đấu tranh đẫm máu chống quân xâm lược Nhật Bản. Ba khoảng thời gian và không gian ấy cùng vang vọng, đan xen theo nhịp trống của những phiên hội làng tại cùng một vùng quê. Số phận cá nhân va đập với những làn sóng dữ dội của lịch sử, rồi cuối cùng hòa vào dòng chảy cuồn cuộn mang tên “kế thừa và kết nối”. Thông qua điệu múa Anh Ca đầy mạnh mẽ và khí phách, tác giả đặt ra một câu hỏi mang tính phổ quát: Khi thế giới biến động dữ dội, con người phải làm thế nào để xác định cội nguồn và con đường trở về của mình? Nhan đề “Bữa cơm Anh Ca” bắt nguồn từ nghi thức cầu phúc diễn ra trước buổi biểu diễn múa Anh Ca. Trong đời sống của người Quảng Đông, thức ăn luôn là mật mã của tình cảm. Việc đặt điệu múa thiêng liêng bên cạnh những sinh hoạt đời thường đã mang đến cho câu chuyện sắc thái ấm áp mà kiên cường.

Căn phòng bí mật trong rừng chuối: Bản tiếng Ý, Nhà xuất bản Fiori d’Asia Editrice, xuất bản năm 2026

Câu chuyện diễn ra tại một vùng nông thôn miền Nam Trung Quốc, lấy bối cảnh vào những năm 80 và 90 của thế kỷ XX, khi chính sách kế hoạch hóa gia đình và chính sách mỗi gia đình chỉ có một con được thực thi. Nhân vật chính là người cậu Trần Đại Đồng, làm nghề thiến lợn kiêm bắt rắn. Sau khi bị rắn độc cắn và may mắn sống sót, ông bắt đầu có những hành vi kỳ quặc. Việc gây kinh ngạc nhất mà ông làm là xây dựng một căn hầm bí mật dưới rừng chuối trong làng. Ban đầu, căn phòng bí mật chỉ được dùng làm nơi hẹn hò vụng trộm. Nhưng nhiều năm sau, nơi đây dần trở thành chỗ lánh nạn và nơi tiếp nhận những phụ nữ mang thai quyết định sinh con trái với quy định, thậm chí còn cưu mang thêm nhiều người khác. Chủ nghĩa hiện thực và trí tưởng tượng kỳ ảo đan xen trong câu chuyện nguyên bản mang màu sắc hài hước này, tái hiện một cách chân thực và sinh động một lát cắt đời sống nông thôn Trung Quốc trong giai đoạn lịch sử ấy.

Trở về Triều Châu: Nhà xuất bản Hoa Thành, xuất bản năm 2024

Cuốn sách kể về Lâm A Nga, một người phụ nữ Triều Sán ở miền Nam Trung Quốc, người đã làm nên một kỳ tích khiến người đời xúc động trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Chồng bà, Lâm Hán Hiền, đã qua đời nơi đất khách tại Đông Nam Á trong hành trình sang phương Nam mưu sinh. Không muốn để chồng nằm lại nơi xứ người, Lâm A Nga mang theo cô con gái nhỏ, đeo tro cốt của chồng trên lưng và bắt đầu hành trình trở về quê hương đang chìm trong khói lửa chiến tranh. Bà vượt qua các tuyến phong tỏa của quân Nhật, tránh những trận không kích và bọn thổ phỉ, đồng thời chịu đựng những cơn bão dữ dội hoành hành khắp vùng quê Triều Sán. Lấy hành trình trở về quê hương của Lâm A Nga làm trục chính, tiểu thuyết mở rộng câu chuyện về những thăng trầm trong số phận của hai gia đình họ Trần và họ Lâm qua bốn thế hệ. Câu chuyện bắt đầu từ trận bão tàn khốc ngày 2 tháng 8 năm 1922, trải qua những năm tháng gian nan khi người dân sang phương Nam mưu sinh, rồi kéo dài đến hành trình tìm về nhà thờ tổ của con cháu trong thời hiện đại. Về văn phong, Trở về Triều Châu đan xen sự tàn khốc của chiến tranh với những chi tiết sinh hoạt đời thường tinh tế, gần gũi. Ở đây không có chủ nghĩa anh hùng kiểu Hollywood, mà là một bức tranh văn hóa Triều Sán phong phú, riêng tư và giàu sức gợi – những làn điệu dân ca, hí kịch nơi thôn dã, trà công phu, kiều phê (thư của người Hoa ở nước ngoài gửi về), điêu khắc gỗ, cho đến bát cháo trắng giản dị. Mỗi chi tiết đều hướng đến cùng một ý niệm: Bản thân hành động trở về nhà đã là điều dũng cảm nhất.