Triết Quý - nhà văn trẻ tiêu biểu của Trung Quốc

Triết Quý sinh năm 1973 tại Ôn Châu, tỉnh Chiết Giang. Ông là Phó Chủ tịch Hội Nhà văn tỉnh Chiết Giang, Tổng biên tập tạp chí Giang Nam. Ông đã xuất bản các tiểu thuyết Trái tim kim loại, Tôi có điều muốn nói với thời đại này, Xứ sở thần tiên, Hóa bướm, Tất cả những điều nhỏ nhặt, Nhật ký chế tạo ô tô cùng tác phẩm phi hư cấu Kim Hương và một số tác phẩm khác. Ông từng đoạt các giải thưởng như Giải Văn học Lỗ Tấn, Giải Truyện ngắn Uất Đạt Phu, Giải Truyện ngắn Lâm Cân Lan, Giải Văn học Uông Tăng Kỳ...

Nhà văn Triết Quý

Các sáng tác thời kỳ đầu của Triết Quý nổi bật với những trang viết về giới kinh doanh, trong đó ông thường hướng ngòi bút vào thế giới nội tâm của các doanh nhân tư nhân Trung Quốc. Trong tác phẩm, ông thường đi sâu phân tích cách thức những quy luật của thương trường làm thay đổi bản tính con người. Thông qua việc khắc họa những người làm kinh doanh và các tầng lớp liên quan, ông phản ánh những biến chuyển xã hội cùng những khía cạnh nhân tính vi mô đằng sau những câu chuyện làm giàu kể từ khi Trung Quốc tiến hành cải cách và mở cửa.
Góc nhìn của Triết Quý thiên về quan sát dưới góc độ xã hội học, tập trung làm rõ mối quan hệ đan xen phức tạp giữa tiền bạc, quyền lực và tình cảm trong những bối cảnh kinh doanh cụ thể. Văn phong của ông giản dị mà sắc sảo, giàu sức gợi mở. Ông rất giỏi trong việc khai thác các câu chuyện kinh doanh và chi tiết chốn công sở cụ thể để xây dựng câu chuyện, giúp tác phẩm mang ý nghĩa thực tiễn xã hội sâu sắc. Dù tập trung vào đề tài kinh doanh, nhưng trong quá trình viết, Triết Quý vẫn thường đi sâu tìm hiểu những nền tảng văn hóa lâu đời và các chuẩn mực đạo lý trong quan hệ giữa người với người ẩn sau những hoạt động kinh tế. Lối viết này mở ra một góc nhìn văn học độc đáo, giúp độc giả tìm hiểu những cơ chế tâm lý và các vấn đề đạo đức xã hội đằng sau sự phát triển kinh tế mạnh mẽ của Trung Quốc đương đại, đồng thời phác họa những bức tranh tinh thần riêng biệt về con người Trung Quốc ngày nay.

Tác phẩm của ông đã được dịch sang nhiều thứ tiếng, trong đó có tiếng Anh, tiếng Nga, tiếng Hàn, tiếng Ả Rập và tiếng Ba Lan. Năm 2019, cuốn Chạy trốn được Nhà xuất bản Penguin của Anh dịch và phát hành. Năm 2023, tác phẩm phi hư cấu Kim Hương được dịch sang tiếng Ả Rập và xuất bản tại các quốc gia sử dụng ngôn ngữ này. Năm 2024, tập truyện ngắn Xứ sở thần tiên được dịch sang tiếng Ba Tư và phát hành tại Ba Tư.
Khi nhận xét về tác phẩm Chạy trốn, Trung tâm Nghiên cứu Sáng tác Trung Quốc mới thuộc Đại học Leeds (Leeds Centre for New Chinese Writing) cho rằng: “Thời kỳ cải cách và mở cửa của Trung Quốc hẳn phải sản sinh một cuốn tiểu thuyết kinh điển phù hợp với tinh thần thời đại... Tiểu thuyết vừa của Triết Quý chắc chắn là một ứng viên sáng giá. Tác phẩm xây dựng một loạt nhân vật sống động, độc đáo và được khắc họa tinh tế, đồng thời đi sâu vào cấu trúc xã hội của thời kỳ cải cách.”

Tác phẩm tiêu biểu
"Chạy trốn": Bản tiếng Anh của tác phẩm được Nhà xuất bản Penguin của Anh dịch và phát hành năm 2019. Năm 2008, giữa cơn bão tài chính toàn cầu bắt nguồn từ cuộc khủng hoảng nợ dưới chuẩn tại Mỹ, một câu chuyện xảy ra giữa các chủ doanh nghiệp và những người làm trong lĩnh vực tài chính trên phố Tín Hà. Có người bỗng dưng biến mất không dấu vết vì cơn bão tài chính, nhưng cũng có người bất chấp tất cả, liều mình lao vào hang cọp. Trong thời khắc nguy nan, những khía cạnh phức tạp và những góc khuất sâu kín của lòng người được phơi bày.
“Tất cả những điều nhỏ nhặt”: Tác phẩm do Nhà xuất bản Văn nghệ Chiết Giang phát hành vào tháng 5 năm 2025. Tác phẩm lấy cuộc sống kéo dài hàng chục năm của ba thế hệ trong một gia đình trên phố Tín Hà làm lăng kính, qua đó phản chiếu những biến đổi xã hội ở Trung Quốc kể từ khi tiến hành cải cách và mở cửa. Từ những chuyện thường ngày trong gia đình, tác phẩm đặt ra những câu hỏi về sự rạn nứt và hàn gắn trong tình cảm của người Trung Quốc, đồng thời phản ánh quá trình chuyển đổi kinh tế của thời đại. Đây không chỉ là câu chuyện của nước mắt và nụ cười, mà còn là cuốn sách dành tặng cho tất cả những con người bình thường đang nỗ lực sống tốt cuộc đời mình.

“Kim Hương”: Tác phẩm do Nhà xuất bản Văn nghệ Thượng Hải phát hành tháng 4 năm 2020 và tái bản vào tháng 10 cùng năm. Kim Hương là một tác phẩm phi hư cấu dài. Cuốn sách lấy trấn Kim Hương, huyện Thương Nam, thành phố Ôn Châu, tỉnh Chiết Giang làm đối tượng khảo sát. Kim Hương vốn là một thị trấn cổ từng chống lại quân cướp biển Nhật Bản vào thời nhà Minh, về sau trở thành một trong những cái nôi của mô hình Ôn Châu. Thông qua việc ghi lại những biến chuyển trong số phận của các nhân vật tiêu biểu tại địa phương, cùng lịch sử và những nét đặc trưng của vùng đất này, tác phẩm phản ánh những biến đổi kinh tế sâu sắc và quá trình chuyển đổi xã hội của các vùng ven biển phía đông Trung Quốc kể từ khi đất nước tiến hành cải cách và mở cửa.