Văn Trân - nhà văn trẻ tiêu biểu của Trung Quốc

Văn Trân là nhà văn thuộc thế hệ 8x, sinh ra tại Hồ Nam, lớn lên ở Quảng Đông, hiện sống ở Bắc Kinh. Thể loại sáng tác chủ yếu của cô là tiểu thuyết, ngoài ra còn có phê bình văn học, tản văn, thơ và một số thể loại khác. Cô đã xuất bản các tập truyện như Tìm chìa khóa, Thành phố của những mùi hương, Người hái lượm trong đêm, Thất; các tập tản văn Gió dịu ngày vui: Thơ và con người trong hai mươi bốn tiết khí, Ba bốn lần vượt ranh giới; tập thơ Cá voi phá băng cùng nhiều tác phẩm khác. Cô từng đoạt các giải thưởng như Giải Văn học Lão Xá, Giải thưởng Gương mặt mới Văn học Mao Thuẫn, Giải Nhà văn trẻ Hoa ngữ, Giải Văn học Tháng Mười, Giải Văn học Thượng Hải... 

Nhà văn Văn Trân

Văn Trân được xem là đại diện tiêu biểu cho lối sáng tác mang màu sắc học thuật kết hợp với nghệ thuật kể chuyện giàu cảm xúc về đời sống đô thị. Tác phẩm của cô có thế mạnh trong việc phân tích những sắc thái tình cảm tinh vi của tầng lớp trung lưu và giới trí thức tại các thành phố đương đại. Văn phong của cô tinh tế, giàu chất thơ, đồng thời mang nét nhạy cảm trước vẻ đẹp mong manh và nỗi buồn phảng phất trước vạn vật. Cô đặc biệt nhạy bén trong việc nắm bắt những biến chuyển tâm lý hết sức tinh tế của con người ngày nay.

Cô có xu hướng phá vỡ định kiến của phương Tây đối với văn học Trung Quốc, vốn thường chỉ tập trung vào đề tài nông thôn hoặc lịch sử, qua đó khắc họa một bức tranh giàu cảm xúc về đời sống đô thị hiện đại. Một số tiểu thuyết và thơ của cô đã được dịch sang tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Ý, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Nhật, tiếng Ả Rập và nhiều ngôn ngữ khác. Bà từng được mời tham dự Hội sách Paris, Lễ hội Văn học Manchester, Hội sách Minsk tại Belarus, Hội sách Hồng Kông và Lễ hội Văn học Ma Cao. Năm 2019, cô là thành viên ban giám khảo tiếng Trung của Giải Văn học Ma Cao lần thứ 13. Tháng 11 năm 2023, cô được Đại học Leeds của Anh chọn là nhà văn được giới thiệu trong tháng. Năm 2023, bản tiếng Anh của tập tiểu thuyết Thất (Nothing but the Now) do Nhà xuất bản Bridge 21 Publications phát hành, với bản dịch của Dave Haysom. Năm 2025, một hội thảo về cuốn sách này đã được tổ chức tại Khoa Nghiên cứu châu Á và Trung Đông, Đại học Cambridge. 

Nền tảng phê bình sách Trung Quốc ở nước ngoài China Books Review từng nhận xét về tác phẩm Chúng tôi hẹn hò trong phòng trưng bày mỹ thuật vào ban đêm (Date at the Art Gallery) của Văn Trân rằng tác phẩm đã thể hiện trọn vẹn cảm xúc và sức mạnh của câu chuyện. 

Tác phẩm tiêu biểu 

Tập tiểu thuyết Thất: Do Nhà xuất bản Thời Đại Hoa Văn phát hành vào tháng 7 năm 2017. Bản tiếng Anh Nothing but the Now: Do Nhà xuất bản Bridge 21 Publications phát hành năm 2023. 

Thông qua hàng loạt câu chuyện về những người phụ nữ đô thị, những mối quan hệ tình cảm không như mong đợi và những bế tắc tinh thần, tác phẩm xây dựng một không gian tự sự tinh tế, giàu chiều sâu, tập trung vào những khía cạnh nhỏ bé của đời sống. Tác phẩm khai thác chủ đề về cách mỗi cá nhân đối diện với nỗi cô đơn, tìm lại chính mình và xử lý những mối quan hệ thân mật chóng vánh trong cuộc sống đô thị đầy đủ về vật chất. 

Về phương thức tự sự, Văn Trân rất giỏi kết hợp giữa độc thoại nội tâm với lối miêu tả tinh tế các sự vật, cảnh tượng trong thành phố, khiến câu chữ vừa phảng phất vẻ lạnh lẽo của đô thị, vừa mang lại cảm giác ấm áp, dịu dàng. Thông qua việc khắc họa tỉ mỉ những cảnh sinh hoạt thường ngày, từ ánh đèn lúc đêm khuya đến những đồ vật nhỏ bé, tác phẩm truyền tải một vẻ đẹp thẩm mỹ phương Đông độc đáo, hòa quyện với trải nghiệm của đời sống hiện đại. Sự chú trọng vào những biến động tình cảm vi mô cùng trải nghiệm đời sống riêng tư này đã tạo nên sức lay động vượt qua ranh giới văn hóa cho các tác phẩm. Cuốn sách mang đến cho độc giả nước ngoài một lát cắt sinh động, giàu chiều sâu về đời sống tinh thần của những trí thức trẻ thuộc tầng lớp tiểu tư sản đang sống tại các đô thị lớn ở Trung Quốc nhưng vẫn chưa hoàn toàn tìm được chỗ đứng vững chắc, cũng như một bộ phận người sống bên lề xã hội đương đại. 

Tác phẩm từng đoạt Giải Văn học Tháng Mười, Giải Văn học Sơn Hoa hai năm một lần và Giải Văn học Thượng Hải; đồng thời được bình chọn là Tác phẩm Văn học Trung Quốc tiêu biểu của năm trên Douban ở hạng mục Tiểu thuyết, lọt vào danh sách Sách hay của năm do Giải Văn học Đơn Hướng Nhai và Sina bình chọn.